تبلیغات
آموختن:حرکتی بی پایان - نگاهی به نحوه ی همبستگی محتوا، روش های تدریس و برنامه ی درسی

دكتر محرم آقازاده

فن آوری و خرد تدریس

محتوا و برنامه ی درسی

 

محتوای برنامه درسی نقش حیاتی در همه ی موقعیت های آموزشی دارد.

بحث درباره ی ارتباط بین محتوا و روش مهم است.  ً محتواً به تنهایی اهمیتی ندارد و آن زمانی قابل توجه است كه به وسیله ی روش های ویژه ی تدریس ، به فراگیرنده عرضه می شود. بحث متناسب بودن محتوا با روش آموزش ، پیوسته مورد توجه بوده است. محتواها همیشه یكسان نیستند، بعنی هر محتوایی ویژگی منحصر به فردی دارد.

بنا براین، الزامی است كه برای هر گونه محتوا، روش تدریس خاصی را برگزید. ً محتوا  ً همان موضوع یا مواد آموزشی است كه تدریس می شود. محتوا معمولاً دانش ،مهارت ها ، ارزش ها و نگرش ها را در بر می گیرد. دانش در بر گیرنده ی مفهوم های كلیدی، تعمیم ها، و واقعیت های ویژه است.

مفهوم های كلیدی اهمیت خاصی دارند، زیرا به معلم یاری می كنند تا اطلاعات بسیاری را در قالب آن ها سازمان دهد. ً تعمیم ها ً بین چندین مفهوم پیوند زده و آنها را به شكل یك فكر عمده یا اصل هایی در می آورد. در واقع ، هر تصمیم مجموعه ای از مفهوم ها است.

واقعیت ها ، رخ داد ها یا واقعه های ویژه ای هستند كه برای روشن كردن یك موضوع یا پدید آوردن یك مفهوم می توان از آن ها استفاده كرد.

برای دیدن متن کامل بر روی ادامه مطلب کلیک کنید

دانشی كه در قالب محتوا، آموزش داده می شود، می تواند بر گرفته از فرهنگ هر كشور باشد. محتوا از میزان رشد كشورها اثر می پذیرد. كشورهای پیشرفته محتوایی را كه برای فراگیرندگان تدارك می بینند. بسیار متفاوت تر از محتوای برنامه های درسی كشورهای عقب مانده است.

برای مثال ، در آموزش ابتدایی بسیاری از كشورهای پیشرفته  ً دانشی فنی ً از طریق كتاب های درسی ً متخصصان تعلیم و تربیت و برنامه های كارآموزی عرضه می شود. ولی در شماری از كشورها ، هنوز مشكل دست یابی به فرصت آموزشی برابر وجود دارد و در صورت بودن فرصت عمومی ، اولویت بر عرضه ی اطلاعات پایه ( ریاضیات ، خواندن و نوشتن ) است.

مهارت ها ً یكی از عنصر های مهم محتوا است. و برخی برنامه ریزان درسی مهارت ها را عالی ترین شكل محتوا می دانند و تاكید می كنند كه در آموزش مهارت ها ، بیش از نتیجه ، باید به ً فرآیند ها ً توجه كرد. مهارت ها زمینه های گسترده ای را پوشش می دهند، كه شامل مهارت های اندیشیدن ف پژوهش ، ارتباط و ... است.

ارزش ها و نگرش ها ، عنصر های  عاطفی ، هر محتوا را در بر می گیرند.

برنامه ریزان درسی باید زمانی كه مبادرت به انتخاب محتوا می كنند، علاقه ها ، نگرش ها ، ارزش ها، و ... دانش آموزان را در نظر آورند. مهم است كه فراگیرندگان نسبت به كار و یادگیری نگرش مثبت كسب كنند، این مهم فقط از راه انتخاب محتوای مناسب با نیازمندی های فراگیرندگان  میسر است.

سازمان های مركزی برنامه ریزی درسی تمایل دارند محتوا را به معلمان از طریق راهنماهای معلم، یا نشریه های خاص رئوس مطالب درسی تجویز كنند.

در سازمان های برنامه ریزی درسی ، انتخاب محتوا با استفاده از معیارهای مشروح در زیر انجام می گیرد:

 

o          اهمیت : آیا محتوا برای آموزش واقعیت های ویژه، مفهوم ها و

ارزش ها ، پایه ای است؟

o          توازن : آیا محتوا زمینه ی رشد فهم و درك ژرف و گسترده ای را پدید می آورد؟

o    علاقه ها و نیازها: آیا محتوا با نیازها، علاقه ها و سطح پختگی روانی

( نضج ) و جسمانی فراگیرندگان تناسب دارد؟

o    استفاده: آیا محتوا با آن چه در دنیای اطراف فراگیرنده است ، ارتباط دارد؟ به دیگر سخن ، محتوا با آن چه برای فراگیرندگان واقعیت اجتماعی است ، مرتبط است؟

o    یادگیری پذیری : محتوا به صورتی مرتب شده است. كه با توانایی یادگیری فراگیرنده تناسب داشته و قابل یادگیری درك باشد؟

 

با آن كه از سوی سازمان های مركزی، برنامه ریزی محتوا تجویز می گردد، ولی معلمان می توانند تصمیم هایی را مبنی بر استفاده از نوعی از محتوا با مواد آموزشی ، مواد برنامه درسی و ... اتخاذ نمایند.

 

روش های تدریس و برنامه درسی  

معلمان بیشتر به استفاده از روش هایی علاقه مندند كه برای انتقال محتوا مناسب اند. روش ها ، علاوه بر این كه باید با محتوای آموزشی مشخص تناسب داشته باشند، بلاید با ویژگی های معلمان نیز سازگار باشند. تعدادی از روش های تدریس به ترتیب زیرند:

-       سخنرانی

-       نمایشی

-       پرسش و پاسخی

-       اكتشاف

-       تفكر آزاد

-       حل مسئله

-       بازی نقش ( ایفای نقش

-       بازی های وانمود سازی ( شبیه سازی )

مطلوب است معلمان از تعداد گسترده ای از روش های تدریس متناسب با محتوا استفاده كنند. یافته های پژوهشی نشان می دهند كه  معلمان در عمل می خواهند از روش های تدریس معمول بهره گیرند( برای مثال ، تدریس به شیوه ی سخنرانی ). هم چنین ،

پژوهش های اخیر نشان داده اند كه هر روشی برای آموزش موضوع یا موضوعات ویژه ای مناسب اند.

برای مثال، ممكن است ، روش تدریس اكتشافی برای آموزش و پرورش فرآیند های علوم اثر بخش و كار آمد باشد، ولی برای آموزش ارزش ها و نگرش، مناسب نباشند.




طبقه بندی: برنامه ریزی درسی،

  • بیا 2 اینجا
  • بیابان زدایی
  • اخبار وب
  • جالب های انگلیسی